“Evimin altından fay hattı geçiyor mu?” sorusunu araştırmaya MTA'nın resmî diri fay haritasından başlayabilirsiniz. Ancak ekranda ev işaretinizle bir çizginin yan yana görünmesi, parseliniz hakkında kesin bir mühendislik sonucu vermez. Aynı şekilde haritada yakınınızda fay görmemeniz de binanızın depremden etkilenmeyeceği anlamına gelmez.
Doğru araştırma üç soruyu ayırır: Bölgede hangi faylar haritalanmış? Konum için deprem tehlikesi hangi verilerle tanımlanıyor? Binanın ve parselin kendi özellikleri ne? MTA haritası, AFAD tehlike haritası ve binaya ait incelemeler bu soruların farklı parçalarını karşılar.
Fay hattı sorgulamasında hangi MTA haritasına bakılır?
MTA Türkiye Diri Fay Haritası web uygulaması resmî başlangıç kaynağıdır. Kasım 2026 itibarıyla uygulamada 2026 haritası sunulmaktadır. MTA'nın çalışma açıklaması, yeni saha bulguları ve bilimsel verilerle yapılan güncellemeyi anlatır. Eski bir haberin ekran görüntüsünü güncel haritanın yerine kullanmayın.
“Fay haritası” adıyla paylaşılan görseller birbirinin aynısı olmayabilir. Jeolojik fay katmanı, diri fay katmanı ve son deprem noktaları farklı içeriklerdir. Önce açtığınız katmanın adını, haritanın tarihini ve gösterim açıklamasını kontrol edin. Fay çizgileriyle deprem merkezlerini aynı tür işaret gibi okumayın.
Adresinizi araştırırken izleyebileceğiniz altı adım
- Yapıyı doğru tanımlayın. İl, ilçe, mahalle, açık adres ve mümkünse ada/parsel bilgisini hazırlayın. Aynı isimli mahalleler ve farklı bloklar karışabilir.
- Resmî kaynağı açın. Adres çubuğunda MTA'nın alan adını kontrol edin; başka sitelerin yeniden çizdiği görselleri asıl veri gibi kabul etmeyin.
- Doğru çevreyi bulun. Yerleşim adından ilerleyin ve konumu bildiğiniz yollar, kıyı veya yer adlarıyla karşılaştırın. Telefon konumunun tam bina köşesini gösterdiğini varsaymayın.
- Katman ve lejantı okuyun. Renk, çizgi tipi ve işaretin hangi bilgiyi anlattığını kontrol edin. Renkten tek başına “aktif”, “güvenli” veya “yasak alan” sonucu çıkarmayın.
- Kaynak bilgisini not alın. Bakılan tarih, harita sürümü, konum ve incelenen katmanı birlikte kaydedin. Bir uzmana yalnız kırpılmış ekran görüntüsü göndermek açıklama ihtiyacını artırır.
- Parsel sorusunu ilgili dosyaya taşıyın. Haritada dikkat çeken yakınlık varsa bunu belediyedeki planlama/etüt kayıtları ve uzman incelemesiyle araştırın; ekrandaki çizgiyi bina sınırı hassasiyetinde kabul etmeyin.
Bu adımlar adres araştırmasını düzenler; kullanıcıya fayın kesin yerini ölçme yetkinliği kazandırmaz. Çevrimiçi haritadan ürettiğiniz notu “resmî fay uzaklığı raporu” adıyla sunmayın. Özellikle satış ilanında veya bina yönetimi duyurusunda, araştırmanın kaynağını ve sınırını açık bırakın.
Haritayı yakınlaştırmak neden parsel kesinliği sağlamaz?
Bir haritayı ekranda büyütmek, üretildiği veriye yeni saha ölçümü eklemez. Sokak altlığı ayrıntılı görünürken üstündeki jeoloji verisi farklı ölçekte hazırlanmış olabilir. İki katmanı üst üste görmek, ikisinin aynı konumsal kesinlikte olduğu anlamına gelmez.
MTA'nın kullanım açıklaması, bölgesel envanter haritalarının yer seçimi için tek başına resmî belge yerine kullanılamayacağını ve mühendislik amaçlı değerlendirmelerde daha ayrıntılı çalışmalar gerektiğini belirtir. Bu nedenle çevrimiçi görünümden “fay salonun tam altından geçiyor” ya da “parsel dışında kalıyor, sorun yok” sonucuna varmayın.
Farklı ekranlarda çizginin farklı yerde görünmesiyle karşılaşırsanız sürüm, katman ve konumlandırma farkını araştırın. Ekrandaki en rahatlatıcı sonucu seçmek yerine iki kaynağı da saklayıp uzmana gösterin. Koordinat kullanıyorsanız sayının yanında koordinat sistemini de belirtmek, yanlış eşleştirmeyi önlemeye yardımcı olur.
MTA ile AFAD haritası arasındaki fark nedir?
AFAD'ın açıklamasına göre Türkiye Deprem Tehlike Haritası bir risk haritası değildir. Tehlike verisini, olası kayıpları etkileyen bina ve nüfus gibi bilgilerle karıştırmamak gerekir. AFAD'ın interaktif uygulaması bu resmî tehlike verilerine erişim sağlar.
| Kaynak | Başlangıç sorusu | Tek başına söylemez |
|---|---|---|
| MTA diri fay haritası | Bölgede hangi diri faylar haritalanmış? | Bu daire güvenli mi veya parsel için ayrıntılı mühendislik sonucu nedir? |
| AFAD deprem tehlike verisi | Konumun deprem tehlikesine ilişkin parametreleri nasıl tanımlanıyor? | Belirli binanın ne kadar hasar göreceği. |
| Parsel ve bina incelemeleri | Bu zemin ve bu yapının özellikleri nelerdir? | İnceleme kapsamını aşan kesin gelecek veya deprem tarihi. |
Haritadaki tek renk üzerinden bir ilçeyi bütünüyle “sağlam” veya “çürük” diye adlandırmayın. İlçe içinde farklı bina ve zemin koşulları bulunabilir. Bir komşunun sonucunu sizin binanızın sonucu olarak kullanmak, araştırılacak asıl bilgileri gözden kaçırır.
En yakın faya uzaklık neden tek başına yeterli değildir?
“Faya şu kadar kilometreden uzakta ev alın” biçimindeki tek sayı önerileri bina seçimi için yeterli çerçeve sunmaz. Fay araştırmasının yanında yerel zemin ve mevcut yapı bilgileri de ele alınmalıdır. Uzaklık notunuz varsa nasıl ölçüldüğünü ve hangi fay verisine dayandığını kaydedin; bu sayıya güvenlik puanı anlamı yüklemeyin.
Faya yakınlık, zeminin niteliği ve binanın performansı üç ayrı inceleme başlığıdır. Zemini anlamak için zemin sınıfları rehberine, konum verilerinin kapsamı için zemin ve fay bilgileri sayfasına geçebilirsiniz. Bu kaynaklar da parselin etüt dosyasının veya bina incelemesinin yerini almaz.
Belediyeye veya uzmana hangi sorular sorulabilir?
“Evimin altı sağlam mı?” yerine belirli dosyaları ve konuları sorun. Başvurunuzda açık adres ve ada/parseli birlikte yazın; mümkünse ilgili bloğu belirtin. Sözlü cevap aldıysanız hangi kayıt veya rapora dayandığını da öğrenin.
- Bu parseli kapsayan onaylı jeolojik/jeoteknik veya mikrobölgeleme çalışması var mı?
- Binanın kendi zemin ve temel etüdü hangi tarih ve projeye ait?
- İlgili plan ve etütlerde parsel için belirtilen koşullar nelerdir?
- Fay yakınlığıyla ilgili parsel ölçeğinde ek çalışma gerekiyor mu; bunu hangi uzmanlık değerlendirmeli?
- Dosyadaki bulgular, yapının projesiyle nasıl birlikte ele alınmış?
Her belgeye herkesin aynı şekilde erişebileceğini varsaymayın; ilgili idarenin başvuru ve yetkilendirme koşullarını öğrenin. Belge bulunamadığında “sorun yok” sonucu çıkarmak yerine kaydın eksik olduğunu not edin. Evin satın alınması veya kiralanması söz konusuysa bilgi eksikliğini kararınıza açıkça dahil edin.
Birden fazla ev arasında seçim yapıyorsanız her adresi aynı kaynak ve başlıklarla araştırın. Bir ev için yalnız fay uzaklığını, diğeri için yalnız ilçe adını kullanmak karşılaştırmayı yanıltır. Eksik bilgileri boş bırakmak, varsayımla doldurmaktan daha yararlı bir inceleme dosyası oluşturur.
Sık sorulan sorular
e-Devlet üzerinden fay hattı sorgulaması güvenlik belgesi verir mi?
Hayır. Resmî bir sisteme kimlik doğrulayarak girmek, görüntülenen bölgesel veriyi binanız için güvenlik belgesine dönüştürmez. Hizmetin neyi gösterdiğini ve kullanım açıklamasını okuyun.
Haritada fay görünmüyorsa deprem riski yok mudur?
Bu sonuç çıkarılamaz. Görüntülenen katmanın kapsamı ve ölçeği sınırlıdır; bina güvenliği ayrıca değerlendirilir. Bir çizginin görünmemesi, binanın incelendiği anlamına gelmez.
MTA ile başka bir uygulama farklı uzaklık gösterirse hangisini kullanmalıyım?
Önce veri kaynağı, sürüm, seçilen konum ve ölçüm yöntemini karşılaştırın. Resmî veriye öncelik verin; parsel düzeyinde karar gerekiyorsa sayıları uzmanla değerlendirin. İki değerin ortalamasını almak sorunu çözmez.
Fay haritasından depremin tarihini anlayabilir miyim?
Hayır. Fayların haritalanması, belirli bir gün ve saatte deprem olacağına ilişkin tahmin değildir. Haritayı hazırlık ve inceleme kararlarını desteklemek için kullanın.
Konum bilgisini bina bilgileriyle birlikte ele alın
Bina ön değerlendirmesinin kapsamını inceleyin; konum, bina bilgileri ve mevcut belirsizlikleri aynı çerçevede düzenleyin. Ön değerlendirme kesin güvenlik kararı veya parsel etüdü değildir. Mevcut hasar ya da acil tehlike şüphesinde çevrimiçi harita araştırması, yetkili birimlere başvurmayı geciktirmemelidir.
Kaynaklar ve kapsam
Bu rehberdeki açıklamaların dayandığı kaynaklar: